IKE jako forma zabezpieczenia na starość

Abstract

W artykule przedstawiono nową formę zabezpieczenia na starość, tj. Indywidualne Konta Emerytalne. Omówiono zmiany, jakie nastąpiły w systemie emerytalnym po przeprowadzonej w 1999 roku reformie. Polegała na przejściu z systemu repartycyjnego na system repartycyjno-kapitałowy. System ubezpieczeń emerytalnych tworzą 3 podsystemy, zwane filarami. Są to: ZUS (I filar), Otwarte Fundusze Emerytalne - II filar oraz III filar w postaci Indywidualnych Kont Emerytalnych, Pracowniczych Programów Emerytalnych lub. innych. form zabezpieczenia na starość. W opracowaniu omówiono IKE ze wskazaniem instytucji finansowych, które je prowadzą. W dalszej części artykułu wskazano działalność IKE na polskim rynku ubezpieczeniowym wraz z ich aktualną sytuacją.
Autor: Magdalena BARTKOWICZ

1. WSTĘP

W 1999 zreformowano system emerytalny. Reforma ta polegała na uzupełnieniu poprzedniego systemu repartycyjnego systemem kapitałowym (rys.1) [7]. Jednym z podstawowych założeń reformy było zwiększenie bezpieczeństwa systemu emerytalnego poprzez zapewnienie wypłaty świadczeń emerytalnych z różnych źródeł. Zabezpieczenie emerytalne podzielono na trzy podsystemy, zwane potocznie filarami: dwa z nich mają charakter obowiązkowy (ZUS i OFE), natomiast trzeci - dobrowolny (IKE). I filar emerytalny to emerytura pochodząca z ZUS-u. Do ZUS trafia większa część składki potrącanej co miesiąc z pensji obywateli. Każdy ubezpieczony posiada więc swoje indywidualne konto w ZUS, na którym rejestrowana jest wartość odkładanych pieniędzy. Składka nie podlega dziedziczeniu ani inwestowaniu (jest corocznie waloryzowana o wzrost cen i usług ustalany przez GUS). Wysokość tej składki wynosi 37% ubruttowionego wynagrodzenia. Składką obciążeni są zarówno pracodawca jak i pracownik: 18,29% - pracodawca, 18,71% - pracownik. Składka ta jest przeznaczona na cztery fundusze: emerytalny, rentowy, chorobowy, wypadkowy. Po odliczeniu części składki wpłacanej na fundusz rentowy, chorobowy, wypadkowy pozostaje 19.53% ubruttowionych zarobków, z czego 12.22% przeznaczone jest na emeryturę z ZUS, a pozostałe 7.3% trafia za pośrednictwem ZUS-u do OFE. II filar emerytury to Otwarte Fundusze Emerytalne (OFE), który jest obowiązkowy. Pieniądze w OFE gromadzone są na indywidualnym koncie, na którym odnotowana jest ilość tzw. jednostek rozrachunkowych. Uzbierane składki podlegają dziedziczeniu oraz są inwestowane w różne instrumenty rynku finansowego [6]. III filar emerytury jest dobrowolny, kapitałowy oraz zarządzany przez prywatne podmioty. Utworzono go, aby umożliwić przyszłym emerytom powiększanie oszczędności. Obejmuje on Pracownicze Programy Emerytalne (PPE) oraz Indywidualne Konta Emerytalne (IKE). PPE tworzone są w zakładach pracy z inicjatywy pracodawcy za zgodą reprezentacji pracowników. Do PPE przystąpić może każdy pracownik, jeśli spełni warunki określone w umowie zakładowej [2, 4]. IKE to system oszczędzania na przyszłe emerytury w III filarze. Ustawę o IKE wprowadzono w życie 1 września 2004 roku i jest ona podstawowym aktem regulującym zasady gromadzenia oszczędności na IKE oraz dokonywania wpłat, wypłat transferowych i zwrotu środków zgromadzonych na kontach.