IKE jako forma zabezpieczenia na starość cd.

2. OGóLNA CHARAKTERYSTYKA INDYWIDUALNYCH KONT EMERYTALNYCH (IKE)

IKE jest indywidualnym planem oszczędnościowym, który ma na celu zachęcenie Polaków do indywidualnego i dobrowolnego oszczędzania na emeryturę. Ustawodawcy przestrzegają, że przyszłe świadczenia, pobierane z ZUS i OFE (z I i II filaru) mogą stanowić ok. 60 – 70% ostatniego wynagrodzenia. Forma oszczędzania, np. jako IKE, jest więc konieczna aby zapobiec gwałtownemu obniżeniu poziomu życia na emeryturze. Prawo do wpłat na IKE przysługuje osobie fizycznej, która posiada nieograniczony obowiązek podatkowy na terenie RP oraz ukończyła 16 lat. Osoby małoletnie mogą dokonywać wpłat na IKE tylko w roku kalendarzowym, w którym uzyskały dochody z pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę. Środki zgromadzone na IKE, w przypadku śmierci właściciela IKE, są zwolnione z podatku od spadku i darowizn.

Zgodnie z ustawą, każda osoba może posiadać tylko jedno IKE. Jeżeli urząd podatkowy zostaje wprowadzony w błąd, to wówczas na obywatela zostaje nałożona kara w wysokości 75%-owego podatku od zysków na wszystkich IKE. Ograniczeniem jest też określony roczny limit wpłat (tab. 1) [9]. Na IKE można odkładać rocznie kwotę równą 150% prognozowanego średniego miesięcznego wynagrodzenia na dany rok, które jest określone w ustawie budżetowej lub ustawie o prowizorium budżetowym.

Wpłaty na IKE, które przekraczają tę kwotę mogą zostać zapisane na innym koncie, nieobjętym zwolnieniem podatkowym. Instytucje finansowe oferujące IKE przewidziały takie sytuacje i oferują swoim klientom różne możliwości w przypadku przekroczenia limitu (transfer środków na inne konto) lub przeciwnie: nie osiągnięcia maksymalnego limitu wpłat (transfer środków z tego innego konta na konto IKE). Optymalne rozwiązanie to wpłata na rachunek IKE maksymalnej dopuszczalnej kwoty w każdym roku, ponieważ nie ma możliwości uzupełniania niewykorzystanego limitu w latach następnych.

Główną korzyścią oszczędzania w ramach IKE jest zwolnienie zgromadzonych środków z podatku dochodowego od zysków kapitałowych, tj.19%. By kapitał z IKE nie był opodatkowany, to jego wypłaty należy dokonać dopiero po ukończeniu 60 roku życia lub po nabyciu uprawnień emerytalnych i ukończeniu 55 roku życia. Ponadto należy spełnić dwa warunki: wpłaty muszą być dokonywane przez co najmniej 5 lat kalendarzowych oraz ponad połowa oszczędności musi zostać zgromadzona na koncie nie później niż 5 lat przed wypłatą. Jeżeli te warunki nie zostaną spełnione, to środki zostaną wypłacone, ale nie będą zwolnione od podatku kapitałowego. Kryteria te złagodzono w przepisach przejściowych ustawy w stosunku do osób, które na dzień wejścia ustawy w życie były blisko wieku emerytalnego [1]. Kolejną zaletą IKE jest elastyczność. Nie ma wymogu stałych wpłat. Ponadto wybór instytucji prowadzącej IKE nie jest ostateczny. W każdej chwili można ją zmienić, tak jak i sposób gromadzenia oszczędności emerytalnych.