Konstrukcje łukowe w architekturze cd.

5. SZTUCZNY KAMIEŃ- ŻELBET

Kolejną rewolucje w budownictwie przyniósł wynalazek żelbetu. Robert Maillart jest tym inżynierem, którego realizacje mostów żelbetowych były przełomowymi w historii światowej inżynierii lądowej.

Najbardziej znaną realizacją jest most Salginatobel ukończony w 1930r. Innowacyjność pomysłu polegała na połączeniu łuku i jezdni w jedna formę oraz zastosowaniu tzw. przekroju skrzynkowego. Oczyszczony całkowicie z cech stylowych, rozpięty w pięknej scenerii nad przepaścią most ten o rozpiętości 90m jest najdłuższym i najpiękniejszym w opinii wielu mostem. Ta budowla właśnie została uznana za przełomową. W następnej realizacji w 1936r. Maillart zastosował łuk złamany. W ten sposób most w Vessy posiada bardziej strukturalny wygląd odpowiadający naturze przenoszonych obciążeń. W rozwiązaniu tym poprzeczne ściany zostały ukształtowane w formie litery X – podwójnego namiotu.

Mosty Maillarta nie od razu zostały docenione przez środowisko inżynierów. Nawet kilka lat po jego śmierci tylko niewielu znało jego nazwisko. Doceniło go dopiero środowisko architektów (nie inżynierów) w uznaniu za zasługi w rozwoju architektury nowoczesnej. Żelbet stosowano nie tylko do budowy mostów. Przykładem jest Wrocławska Hala Targowa przy ul. Piaskowej, projektu Plüddemanna z 1908r. Pierwotnie miała ona posiadać konstrukcje żelazną, lecz w trakcie realizacji postanowiono zastosować, żelbet. Bazylikowy układ całej budowli wsparty jest na parabolicznych żelbetowych łukach, podtrzymujących bezpośrednio połacie dachu.
2. WSPóŁCZEŚNIE
Do najnowszych realizacji konstrukcji łukowych stosuje się najczęściej stal, w dalszym ciągu z żelbet, a również drewno klejone. Wykorzystuje się tą konstrukcje najczęściej do przekryć o dużych rozpiętościach budynków użyteczności publicznej, jak również i mostów, kładek. Butterfly Bridge to kładka dla pieszych w miejscowości Bedford w Anglii wsparta jest na dwóch parabolicznych łukach o przekroju okrągłym wykonanych z pustej w środku stali. Łączy on brzegi rzeki oddalone od siebie o 30m. Są rozchylone co daje złudzenie widoku rozpiętych skrzydeł motyla.

Wdzięcznym, pod względem estetycznym, jest drewno klejone, którego właściwości nieustannie ulepszane pozwalają na stosowanie go jako materiału konstrukcyjnego wielu obiektów- począwszy od hal wystawowych czy sportowych, skończywszy na mostach. Kładka dla pieszych Black Dog Hill Bridge w miejscowości Near Calne w Anglii jest kolejnym przykładem zastosowania konstrukcji łukowej. Główną konstrukcje stanowi tutaj sinusoidalny łuk z drewna klejonego o przekroju kwadratowym 67,5cm w najszerszym miejscu. Rozpiętość kładki to 40m.

Autor: Krystyna Prokopska

LITERATURA

[1] BIEGAŃSKI P., U źródeł architektury współczesnej. PWN, W-wa 1972
[2] BORUSIEWICZ W., Konstrukcje budowlane dla architektów. Arkady, W-wa 1973.
[3] pod red. COTTERELLA A.., Cywilizacje starożytne. Przewodnik encyklopedyczny. Łódź 1996.
[4] MIELCZAREK Z., Nowoczesne konstrukcje w budownictwie ogólnym. Arkady, W-wa 2003.
[5] PEARCE M. and Jobson R., Bridge builders. Chichester, Wiley-Academy, 2002
[6] SUCHODOLSKI J., Ewolucja luku we współczesnych rozwiązaniach architektonicznych Raporty Inst. Arch. PWr 1984 Ser. PRE nr 278,
[7] SZOLGINIA W., Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. Architektura i budownictwo. wyd. Nauk.- Tech., W-wa 1975.
[8] WASIUTYŃSKI Z., O architekturze mostów. PWN, Warszawa 1971.
[9] http://www.architekci.pl
[10] http://www.bomastl.org/img/arc.jpg
[11] http://www.budowle.pl
[12] http://wings.buffalo.edu/AandL/Maecenas/France/Pont_du_Gard/ac821331.html
[13]http://dziennik.dziennikbudowy.pl/Ekspres.nsf/0/418F32D50DFD3238C1256B9C00298AC6?OpenDocument &Start=1&Count=1000&ExpandView&View=n&Cat=t
[14] http://www.irbis.home.pl/zeglarstwo/grafika2/grec_02.JPG
[15] http://www.luc.edu/depts/classics/images/PonsFabr.jpg
[16] http://www.man.poznan.pl/~marcinp/pages/cz200012.html
[17] http://www.mszanska.sacz.pl/gazeta/archiwum/numery/8/artykuly/podroze.htm
[18] http://www.nadbor.pwr.wroc.pl/lazany.php?insert=historia