Pomiary momentów sił mięśnia spastycznego cd.

3. METODA

Pomiar maksymalnych momentów sił mięśniowych przeprowadza się na specjalnie konstruowanych do tego celu stanowiskach, które umożliwiają pomiar momentów sił grup mięśni kończyny górnej oraz kończyny dolnej. Dostępne stanowisko BIODEX umożliwia pomiar momentów sił zginaczy i prostowników nie tylko stawu łokciowego, ale także tułowia oraz stawów: ramiennego, kolanowego i biodrowego. Pomiary prowadzone były w płaszczyźnie strzałkowej. Mierzono maksymalne momenty sił mięśni zginających i prostujących kończynę w stawie łokciowym. Głównym zginaczem stawu łokciowego jest mięsień dwugłowy ramienia (m. biceps brachii), zaś głównym prostownikiem mięsień trójgłowy ramienia (m.triceps brachii).

W stawie łokciowym pomiar dla grupy prostowników i zginaczy stawu łokciowego prowadzony był pod kątem 900[2]. Jako 00 przyjęto maksymalny wyprost kończyny. Co prawda maksymalne wartości momentów sił osiągane są, gdy kąt w stawie wynosi 600–700, ale zmienność momentów siły w granicach kąta stawowego 60–900 jest mała i wynosi około 5%. Oś obrotu w badanym stawie pokrywała się z osią dynamometru. Mierzono kończynę prawą i lewą, w kolejności: zginanie – przerwa – prostowanie. Zadaniem badanego pacjenta był rozwiniecie maksymalnej wartości momentu siły w indywidualnym czasie, jednak nie dłuższym niż 3 sekundy. Założono także maksymalną koncentracją psychiczną badanych.

(a)
(b)

Powyższe założenia wynikają z charakterystyk statycznych mięśni, na podstawie których można określić warunki potrzebne do rozwoju maksymalnego momentu siły.


gdzie:
M(alfa,u) – moment siły zespołu mięśni względem osi stawu w warunkach statycznych
Mz – moment zewnętrzny względem osi stawu
alfa – kąt stawowy
u – pobudzenie mięśni z układu nerwowego

Moment sił zespołu mięśni osiąga wartość maksymalną, gdy u = umax i alfa =alfa0. Przyjęty w badaniach kąt 90 st. jest bliski kątowi alfa 0. Badany umieszczony był na fotelu, w pozycji wygodnej. Fotel umożliwia, przesuw w pionie i poziomie. Dzięki temu oś obrotu w badanym stawie można ustawić tak, aby pokrywała się z osią dynamometru.

Stabilizacja badanej osoby względem stanowiska była dokonywana za pomocą regulowanych, dociskanych to tułowia pasków. Miało to na celu wyeliminowanie możliwości ruchu w stawach sąsiednich stawu badanego i zagwarantowanie takich samych pozycji pomiarowych dla badanych o różnych cechach antropometrycznych. Ten sposób stabilizacji nie powoduje bolesnych ucisków i ograniczeń krążenia krwi. Rejestracja wyników odbywała się za pomocą skomputeryzowanego toru pomiarowego.

Badany oddziaływał na dźwignie dynamometru (zablokowaną w położeniu, które odpowiada ustalonej wartości kąta w mierzonym stawie) z maksymalnym zaangażowaniem. W czasie pomiaru wykonywał 3 powtórzenia zadania treningowego, z których w analizie statystycznej wybrano najlepszy wynik. W wyborze kierowano się przede wszystkim wartością maksymalną. Aby zapobiec zmęczeniu mięśnia ustalono się przerwy na podstawie subiektywnego uczucia pacjenta.