Pomiary momentów sił mięśnia spastycznego cd.

4. WYNIKI I WNIOSKI

W rehabilitacji siła mięśniowa to wskaźnik stanu zdrowia oraz postępów rehabilitacji. Mimo, że metoda wyznaczania momentów sił mięśnia w warunkach statycznych jest szeroko stosowana i powszechna, to zgromadzone dane pomiarowe dostępne w literaturze dotyczą sportowców lub grup kontrolnych dobieranych dla nich w celu porównania osiągniętych wyników. Przykładowy wykres prezentujący graficznie wynik pomiaru zamieszczono na rys.1a. Krzywa A pokazuje przebieg zginania kończyny zdrowej, natomiast krzywa B prezentuje wartości momentów sił osiągane podczas zginania kończyny spastycznej.

Do oceny siły mięśniowej zastosowano następujące wskaźniki:
1) MZŁ[N*m] – wartość maksymalnych momentów sił zginających kończynę w stawie łokciowym
2) MPŁ[N*m] – wartość maksymalnych momentów sił prostujących kończynę w stawie łokciowym
3) ZŁ/PŁ[-] – stosunek maksymalnego momentu siły mięśni zginających i prostujących kończynę w stawie łokciowym


W tabeli 2 zaprezentowano dane uzyskane podczas pomiarów momentów siły zginaczy i prostowników stawu łokciowego. Sprawność fizyczna człowieka zmienia się wraz z wiekiem. Zmianom ulega również maksymalna siła mięśniowa. Siła wzrasta z ogólną wydolnością organizmu, od wczesnego dzieciństwa do 20 roku życia, przez pewien utrzymuje się na stałym poziomie i w wieku około 30 lat zaczyna powoli i systematycznie się obniżać. Otrzymane wyniki dla kończyny zdrowej są o około 40% mniejsze od wyników uzyskanych przez 30-latków, co potwierdza zależność siły mięśniowej od wieku kalendarzowego. W kończynie chorej natomiast jest przewaga zginaczy nad prostownikami, co wynika z natury niedowładu spastycznego, a siła mięśniowa prostowników jest znacznie mniejsza od prostowników w kończynie zdrowej. Wynika to z zaburzenia bilansu napięcia i siły mięśni w kończynie. Prostowniki zostają osłabione w wyniku ciągłego skurczu zginaczy, a to prowadzi do ich za-niku.

Dane to służą do wyznaczenia normy siły mięśniowej w badanej grupie. Jako normę siły mięśniowej rozumiemy przedział wyznaczony przez średnią wartość momentu siły mięśniowej rozszerzoną o dodatnią i ujemną wartość jednego odchylenia standardowego.



U pacjentów z niedowładem spastycznym współczynnik ZŁ/PŁ w kończynie chorej wskazuje na znaczną przewagę grupy zginaczy nad prostownikami, natomiast w kończynie zdrowej zaobserwowano nieznaczną przewagę prostowników. Wartość współczynnika ZŁ/PŁ pozwala stwierdzić, z jakim rodzajem niedowładu mamy do czynienia, czy przewaga grupy zginaczy jest znaczna, czy tylko niewielka i w konsekwencji dokładnie zaplanować rehabilitację odpowiednio dla danego pacjenta. W tabeli 3 zaprezentowano dane dotyczące zależności siły mięśniowej od stopnia spastyczności w skali Ashworth’a. Wraz ze wzrostem stopnia spastyczności siła grupy prostowników jak i zginaczy maleje, jednak nie jest to zależność liniowa. Niemniej jednak uzyskane wartości nie zależą od potencjał siłowego danego pacjenta, jak to jest w przypadku kończyny zdrowej. Tu osiągnięta podczas badania siła mięśniowa w znacznym stopniu zależy od masy ciała badanego. Siła mięśniowa rośnie nieliniowo wraz ze wzrostem masy ciała.



Autor: Bogusława BARAN

LITERATURA

[1] BOBER T., Biomechanika układu ruchu, Wrocław, Wyd. B&K, 2002
[2] BOBER T., HAY J. G., Dobór pozycji kątowych do pomiaru maksymalnych momentów sił mięśni w stawach kończyn człowieka, Zeszyty Naukowa AWF we Wrocławiu, t.53, s.5–15, 1991
[3] LANCE J.W., Pathophysiology of spasticity and clinical experience with Baclofen. In Lance J.W. Feklman R.G. Young R.R. Koella W.P Spasticity: disordered motor control, Year Book, Chicago, 1980, s 185 – 204.