Strategia ECR w łańcuchu dostaw produktów spożywczych na przykładzie projektu „FRESH” we włoskim koncernie „Parmalat”

Abstract

Postęp techniczno-technologiczny w dzisiejszych czasach jest wyraźnie zauważalny. Otaczająca nas rzeczywistość stawia przed nami najróżniejsze zadania o zróżnicowanym poziomie trudności, które często muszą być rozwiązywane w jak najkrótszym czasie. Istotnie jest to duży problem, lecz rozwój techniczno-technologiczny daje nam nowe możliwości sprostania aktualnej sytuacji. Takie dziedziny jak informatyka, technika i zarządzanie są fundamentem działania dla wielu przedsiębiorstw na całym świecie i poprzez stworzenie pewnych zależności w określonych kryteriach możemy sprostać napotkanemu problemowi [4]. Należy jednak pamiętać, że same narzędzia nie gwarantują nam sukcesu, a wynik końcowy jest ściśle uzależniony od umiejętności manipulacji przyrządami.
Autor: Przemysław Ucinek

WPROWADZENIE

Postęp techniczno-technologiczny w dzisiejszych czasach jest wyraźnie zauważalny. Otaczająca nas rzeczywistość stawia przed nami najróżniejsze zadania o zróżnicowanym poziomie trudności, które często muszą być rozwiązywane w jak najkrótszym czasie. Istotnie jest to duży problem, lecz rozwój techniczno-technologiczny daje nam nowe możliwości sprostania aktualnej sytuacji. Takie dziedziny jak informatyka, technika i zarządzanie są fundamentem działania dla wielu przedsiębiorstw na całym świecie i poprzez stworzenie pewnych zależności w określonych kryteriach możemy sprostać napotkanemu problemowi [4]. Należy jednak pamiętać, że same narzędzia nie gwarantują nam sukcesu, a wynik końcowy jest ściśle uzależniony od umiejętności manipulacji przyrządami.



Dziedziną, która powstała z połączenia się wyżej wymienionych jest właśnie logistyka (Rys.1). Logistyka jest definiowana wg R. Junemann’a jako nauka o planowaniu, sterowaniu, kontroli w systemach przepływu materiałów, kadr, energii i informacji [2]. Warto również zaznaczyć, że działania jakie generuje ta nauka są często wspomagane praktycznym zasobem wiedzy zgromadzonym przez długie lata.

W ostatnich czasach powstało wiele sposobów, strategii działania, które umieją sprostać napotykanym problemom. Tak jest w przypadku strategii ECR, która jest adresowana do branży dystrybucyjnej. ECR (Efficient Consumer Response) jest nowoczesną strategią zarządzania łańcuchem dostaw, według której producenci, dystrybutorzy, handlowcy detaliści i dostawcy usług logistycznych współpracują ze sobą w celu lepszego, szybszego i bardziej efektywnego zaspokojenia potrzeb klienta. Działania opierają się na wspólnym dążeniu do maksymalizacji wydajności całego łańcucha, zamiast często spotykanego koncentrowania się na wydajności jego poszczególnych ogniw. Przyjęta strategia pozwala zmniejszyć koszty całkowite systemu, gwarantuje obniżenie poziomu zapasów i zaangażowanego kapitału, przy jednoczesnym podniesieniu wartości dla ostatecznego klienta. Wszystko to opiera się na nowoczesnych metodach zarządzania i środkach technicznych, które skracają czas wędrówki produktu od linii produkcyjnej do półki sklepowej, oraz obniżają koszty w całym obrocie towarowym. W efekcie klient otrzymuje pożądany produkt po cenie, którą jest skłonny zaakceptować i przy zadowalającym go poziomie obsługi.

Efektywna obsługa klienta opiera się przede wszystkim na czterech podstawowych procesach tworzących wartość dodaną w łańcuchu dostaw:

• Efektywne zarządzanie asortymentem sklepowym – celem tych działań jest uzyskanie odpowiedniej liczby pozycji w danym asortymencie produktów dla zaspokojenia potrzeb konsumenta przy jednoczesnej optymalizacji produktywności powierzchni półkowej w sklepach i zapasów,
• Ciągłe uzupełnianie zapasów – działania mające na celu dostarczenie właściwego produktu, we właściwe miejsce, we właściwym czasie, we właściwej ilości i w jak najefektywniejszy sposób.
• Efektywna promocja – strategia ograniczania kosztów promocji handlowych i rynkowych bez zmniejszania ich naturalnej funkcji przyciągania klienta czy osłabienia pozycji rynkowej dystrybutora. Promocje te stymulują popyt.
• Efektywne wprowadzenie nowego produktu – działania mające na celu utrzymywane odpowiedniej atrakcyjności danej kategorii towarów i zwiększenie sprzedaży.

Strategia ECR wykorzystuje metody zarządzania, nowoczesnej techniki i informatyki, które objawiają się poprzez [5]:

• globalny standard identyfikacji towarów, usług, miejsc lokalizacji (EAN.UCC),
• automatyczną identyfikację (kody kreskowe, technologie RFID),
• Elektroniczną wymianę danych (EDI),
• Komputeryzacje i informatyzacje punktów sprzedaży (POS),
• Zintegrowany system informatyczny,
• Przeładunek kompletacyjny (cross-doking)

Warto zaznaczyć, że strategia ECR jest ogromną szansą dla wielu przedsiębiorstw, które chcą zwiększyć swoją efektywność działania oraz zamierzają dalej się rozwijać.

Celem referatu jest przedstawienie zalet wynikających z zastosowania strategii ECR w oparciu o rzeczywiste studium przypadku (PARMALAT). Oprócz koncernu „PARMALAT” jest jeszcze sporo innych firm, które zdecydowały się na wdrożenie tej strategii (m.in. Coca-Cola, Nestle, Tesco, Jacobs, Rewe, Colgate, Johnson&Johnson). Rezultaty był bardzo podobne do tego, który został opisany przeze mnie. Moim zamiarem było również, przybliżenie procesu wdrożenia ECR, który z uwagi na liczne niejasności staje się często głównym powodem odrzucenia tej strategii. Zwrócenie uwagi na korzyści, które przynosi ECR może przyczynić się do przekonania polskich przedsiębiorców, że owa strategia jest bardzo dobrym narzędziem wspomagającym ich działania rynkowe. Warto zaznaczyć, że ECR jest już doceniane przez branżę spożywczą a od niedługiego czasu rośnie zainteresowanie tą strategią w przemyśle farmaceutycznym [3].

Strategia ECR we włoskim koncernie „PARMALAT”

Przedsiębiorstwo, które zdecydowało się na wdrożenie strategii ECR to włoski koncern spożywczy „PARMALAT”[1]. Koncern zajmuje się produkcją przetworów mleczarskich oraz soków i sosów. Włosi zatrudniają ok. 20.000 tys. pracowników

w 25 krajach. Pod ich patronatem jest 119 fabryk. Główne czynniki, które wymusiły podjęcie decyzji o wdrożeniu nowej strategii działania ze strony producenta, miały podłoże technologiczno-ekonomiczne. Koncern w bardzo krótkim czasie zanotował wysoki wzrost zysków i aby sprostać wymaganiom świeżo-nabytych klientów musiał podjąć stosowne dziania. Klienci oczekiwali od „PARMALAT”: szerokiej oferty produktów, lepszej ich jakości, łatwiejszego do nich dostępu oraz niskich cen. Problem przybrał ogromną skalę, gdyż sprostanie tym wymaganiom było na pierwszy „rzut oka” niewykonalne. Negatywne czynniki, które były przyczyną niezaspokojenia potrzeb klienta to:

• krótkie terminy przydatności do spożycia (max 90 dni),
• zmienność, sezonowość popytu,
• dystrybucja generująca duże koszty,
• systemy dystrybucji w poszczególnych krajach były różne od siebie,
• zróżnicowana oferta produktów.

Kierownictwo koncernu „PARMALAT” podjęło decyzję o wdrożeniu nowej strategii, która kryła się pod nazwą „Projekt FRESH”. Jak sama nazwa wskazuje dotyczy on produktów łatwopsujących się o krótkim terminie ważności. Dlatego właśnie zdecydowano się na strategię ECR, która ze swoich założeń gwarantowała:

• wzrost sprzedaży w oparciu o dostawę na czas,
• krótszy czas dostaw,
• przedłużenie czasu świeżości produktów (z taśm produkcyjnych na półkę do sklepu),
• spadek zapasów w całym łańcuchu dostaw,
• obniżenie kosztów logistycznych w całym koncernie.

Wdrożenie strategii ECR wymagało jednak spełnienia kilku zasadniczych warunków:

• Przybliżenie wizji zmian pracownikom uczestniczącym bezpośrednio w pilotażu (cel: podniesienie aktywności zaangażowania w wdrażanie ECR na niższych szczeblach),
• Uczestnictwo pracowników z każdego ogniwa łańcucha dostaw we wspólnych szkoleniach (cel: stworzenie więzów do partnerskiego współdziałania– integracja międzystanowiskowa),
• Szczególny nacisk na integrację ogniw bezpośredniego kontaktu (cel: stworzenie doskonałych relacji pomiędzy stanowiskami najbliższymi, które umożliwiają przechwycenie braków w łańcuchu dostaw).

Koncern zakładał w realizacji projektu „FRESH” również montaż modułu wspomagającego pracę ECR. Moduł ten nosi nazwę CRP (Continuous Replenishment Program) i jest on odpowiedzialny za przekaz strumieni informacji pomiędzy producentem („PARMALAT”) a dystrybutorem. W związku z pełnioną funkcją jego zadanie polega na przekazywaniu takich informacji producentowi jak:

• dzienny obrót,
• dzienna wielkość dostaw,
• dzienny wykaz niezgodności dostaw,
• dzienne braki magazynowe,
• dzienne zmiany poziomu zapasów i ich przyczyny.

Dane te zostały przetwarzane w centrali „PARMALAT” i na ich postawie ustalano wielkość produkcji.

Budowa CRP jest bardzo prosta. Moduł ten składa się z dwóch podmodułów, które ściśle współgrają ze sobą. Podmoduły te to:

• CRP centralne (z siedzibą w centrali „PARMALAT”),
• CRP terenowe (z siedzibą u dystrybutora).

Na rysunku [Rys.2] widać dokładnie proces funkcjonowania modułu CRP.

Etap I: Pomoduł CRP terenowy wysyła informacje do CRP centralnego z danymi o wielkości dziennej sprzedaży i zapasów. Etap II: Podmoduł CRP centralny na podstawie podanych informacji generuje propozycję zamówienia i wysyła ją do CRP terenowego. Etap III: CRP terenowe przesyła potwierdzenie lub koryguje proponowane zamówienie i odsyła do CRP centralnego. Wszystkie te informacje są przekazywane za pośrednictwem internetu.

Korzyści wynikające z zastosowania CRP są następujące:

• zmniejszenie zapasów u poszczególnych dostawców (co za tym idzie w całym łańcuchu dostaw),
• wzrost sprzedaży (większa dostępność produktów),
• wzrost rotacji towarów,
• spadek kosztów transportu,
• spadek kosztów logistycznych,
• wzrost poziomu obsługi klienta (zmniejszenie liczby nieprawidłowych dostaw).