Wpływ terapii fotodynamicznej na komórki czerniaka

Abstract

Czerniak złośliwy jest nowotworem charakteryzującym się dużą złośliwością z powodu szybkiego wzrostu, wczesnych i licznych przerzutów oraz niewielkiej podatności na leczenie. Zastosowanie terapii fotodynamicznej (PDT) otwiera nowe perspektywy w walce z tym nowotworem. Badania dowodzą, że PDT powoduje śmierć komórek nowotworowych na drodze dwóch mechanizmów: nekrozy i apoptozy. Szczególnie istotny jest proces apoptozy. Powoduje on eliminację tkanki nowotworowej bez przebiegu reakcji zapalnej w organizmie. Zastosowanie w terapii Photofrinu (Ph) jako fotouczulacza przynosi bardzo dobre rezultaty. W przypadku użycia 30 µg/ml Ph i zastosowaniu 10 minutowego czasu naświetlania komórek nowotworowych wiązką światła o długości fali 632,8 nm, uzyskano aż 90% komórek apoptotycznych.
Autor: Anna WAWRZUTA

1. Wstęp

Choroby nowotworowe są - obok schorzeń układu krążenia - najczęstszą przyczyną zgonów, dlatego w laboratoriach na całym świecie trwa swoista pogoń w poszukiwaniu nowych metod ich leczenia oraz diagnozowania. Stosowane obecnie w onkologii klinicznej metody, takie jak radio- czy chemioterapia nie działają selektywnie na tkankę nowotworową, co prowadzi w efekcie do licznych powikłań związanych z uszkodzeniem zdrowych tkanek. Dodatkowo stosowanie chemioterapeutyków prowadzi do wtórnej oporności nowotworu. Terapia fotodynamiczna - PDT (ang. photodynamic therapy), oparta na wykorzystaniu światłoczułych związków selektywnie kumulujących się w tkance nowotworowej, wydaje się, w tym aspekcie, bardzo obiecującą techniką leczenia [6].

W PDT (Rys.1) w wyniku szeregu reakcji fizykochemicznych dochodzi do powstawania reaktywnych form tlenu, czego konsekwencją jest indukcja stresu oksydacyjnego, a w rezultacie niekontrolowana śmierć komórki. Terapia ta wykorzystuje działanie trzech czynników, które oddziałują na tkanki i komórki. Pierwszym jest fotouczulacz – wrażliwy na światło związek, który lokalizuje się w tkance i uczula ją na działanie światła. Drugim czynnikiem jest światło o odpowiedniej długości fali, wzbudzające zakumulowany w tkance nowotworowej fotouczulacz. Trzecim jest tlen rozpuszczony w tkance. Najbardziej istotnym wydaje się fakt, że zarówno światło jak i fotouczulacz zastosowane oddzielnie nie są cytotoksyczne, przynajmniej w dawkach normalnie aktywnych fotodynamicznie. Dopiero ich łączne użycie powoduje uszkodzenie naświetlanej tkanki.