Transport – kluczowe ogniwo w łańcuchu dostaw cd.

2. TRANSPORT JAKO ELEMENT ŁAŃCUCHA DOSTAW

Elementem łączącym klientów firmy, dostawców surowców, zakłady produkcyjne, magazyny i członków kanału dystrybucji, czyli stałe miejsca w logistycznym łańcuchu dostaw, a więc miejsca, w których dany rodzaj działalności wstrzymuje chwilowo, na danym odcinku, przepływ towarów w łańcuchu dostaw jest transport. To właśnie transport umożliwia przepływ towarów miedzy tymi miejscami i wypełnia w ten sposób lukę, czyli tworzy pomost miedzy nabywcą i sprzedawcą [3].

2.1. PROCES TRANSPORTOWY

Zazwyczaj pod pojęciem transportu rozumie się pokonywanie przestrzeni lub zmianę miejsca transportowanych towarów przy użyciu środków transportu [12]. I. Tarski uważa natomiast, że transport to „proces technologiczny wszelkiego przenoszenia na odległość, czyli przemieszczania osób, przedmiotów i energii”. Ta definicja zwraca uwagę na to, że transport stanowi proces, czyli wiąże się z przepływem ładunku i wykonywaniem wielu czynności następujących po sobie w określonym czasie i kolejności [6]. Czynności, te tworzą pewną całość i w wyniku których towar zostanie dostarczony odbiorcy w jak najsprawniejszy sposób [8]. Według E. Płaczek proces transportowy to zespół skoordynowanych działań związanych z przemieszczeniem towarów, usług i informacji lub jako proces polegający na transformacji czasowo-przestrzennej towarów, usług i informacji zgodnie z warunkami kontraktu [13].

Proces transportowy w ujęciu schematycznym przedstawiono na rys. 2.



Proces transportowy składa się z dwóch głównych procesów [1]:
procesu przewozowego, na który składają się: załadunek, przewóz, przeładunek, przewóz i wyładunek;
spedycji, która poprzedza i kończy proces przewozowy, zajmując się: przygotowaniem ładunku do transportu (m.in. kompletowaniem), magazynowaniem przejściowym, organizacją transportu i czynnościami zdawczo-odbiorczymi.

2.2. USŁUGI TRANSPORTOWO-SPEDYCYJNE

Działania realizowane w łańcuchu dostaw wykonywane są przez nadawcę i odbiorcę ładunków oraz pośrednika, który jest „trzecim” uczestnikiem procesu logistycznego, a więc uczestnika wchodzącego między dwóch uczestników współpracujących w łańcuchu dostaw, tzn. między dostawcę a odbiorcę produktów [17].

Firmami uczestniczącymi w procesie logistycznym na zasadzie „trzeciego uczestnika” są m.in. przedsiębiorstwa transportowo-spedycyjne [5]. W procesie transportowym to właśnie one podejmują się realizacji wszystkich działań i czynności związanych z przygotowaniem towaru do transportu oraz realizacją procesu przemieszczania od punktu nadania do punktu przeznaczenia. Na tych przedsiębiorstwach spoczywa organizacja, realizacja i kontrola procesu transportowego [10]. Firmy te świadczą zarówno usługi transportowe, oraz związane z nimi usługi spedycyjne.

Usługi transportowe polegają na przewozie ładunku w warunkach odpowiednich dla jego podatności transportowej naturalnej, technicznej i ekonomicznej. Usługi transportowe są bezpośrednio związane z wyborem środka i gałęzi transportu (transport drogowy, kolejowy, lotniczy, morski, śródlądowy, kombinowany).

Usługi spedycyjne związane są z organizacją procesu transportowego. Wśród czynności spedycyjnych wyróżnić można m.in. [6], [10]:
- udzielanie porad, wybór pojazdu i planowanie tras przewozu;
- ustalanie ceny i formułowanie warunków przewozu, w tym – miejsca i terminu nadania i załadunku przesyłki, dodatkowego ubezpieczenia ładunku;
- przygotowanie przesyłki do przewozu (opakowanie, oznakowanie itp.);
- sporządzenie dokumentów przewozowych i innych dokumentów wymaganych w związku z przewozem (celnych, ubezpieczeniowych itp.);
- konwojowanie przesyłki w czasie przewozu, jej odbiór i sprawdzenie po wykonaniu przewozu, czasowe składowanie przesyłek, itp.

W związku z coraz większymi potrzebami, jakie wiążą się z funkcjonowaniem łańcucha dostaw, obsługujące go firmy transportowo-spedycyjne rozszerzają wachlarz oferowanych przez siebie usług [18]. Przedsiębiorstwa te przekształcają się w firmy logistyczne, które obok usług transportowo-spedycyjnych świadczą usługi terminalowe, począwszy od przeładunku kompletacyjnego (cross-dockingu), przez magazynowanie, po kompletację (w tym pobieranie i pakowanie) oraz czynności uszlachetniające: metkowanie, polonizacja, foliowanie, drobne naprawy, tworzenie zestawów promocyjnych (zwanych czasami co-packingiem) [16].

Autor: Izabela DZIADUCH

LITERATURA

[1] ABT S., Zarządzanie logistyczne w przedsiębiorstwie, Warszawa, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, 1998, 157-161.
[2] CHABEREK M, Makro- i mikroekonomiczne aspekty wsparcia logistycznego, Gdańsk, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 2002,
[3] COYLE J.J., BARDI E.J, LANGLEY JR. C.J., Zarządzanie logistyczne, Warszawa, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, 2002, 28-30, 404.
[4] DOMAŃSKI R., NIESPODZIANA M., Zarządzanie łańcuchem dostaw periodyków – studium przypadku z obszaru lean manufacturing, Zarządzanie produkcją i logistyka – koncepcje, metody i rozwiązania praktyczne, M. Fertsch, K. Grzybowska, A. Stachowiak (red), Poznań, Instytut Inżynierii Zarządzania Politechniki Poznańskiej, 2006, 403-411.
[5] GRAJNERT J., KWAŚNIOWSKI S., NOWAKOWSKI T., Miejsce transportu kolejowego w łańcuchach i sieciach logistycznych, Wrocław, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2002, 22-27.
[6] JESZKA A. M., Branża usług logistycznych, Rynek usług logistycznych, M. Ciesielski (red), Warszawa, Difin, 2005, 9-11, 33.
[7] LASKOWSKA A., Konkurowanie czasem – strategiczna broń przedsiębiorstwa, Warszawa, Difin, 2002, 177.
[8] MARCINIAK-NEIDER D., Zarządzanie procesem transportowym w handlu zagranicznym, Transport i spedycja w handlu zagranicznym. T. Szczepaniak (red), Warszawa, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, 2002, 243-278.
[9] MARCINIAK–NEIDER D., NEIDER J., Podręcznik spedytora, Gdynia, Polska Izba Spedycji i Logistyki, 2003, 296.
[10] MARSZAŁEK S., Ekonomika, organizacja i zarządzanie w transporcie, Katowice, Wydawnictwo Śląskiej Wyższej Szkoły Zarządzania, 2001, 8-14, 291-294.
[11] MENDYK E., Ekonomika i organizacja przedsiębiorstw, Poznań, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Logistyki, 2002, 120-121.
[12] PFOHL H. CH., Systemy logistyczne. Podstawy organizacji i zarządzania, Poznań, Biblioteka Logistyka, 2001, 154.
[13] PŁACZEK E., Logistyka międzynarodowa, Katowice, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego, 2006, 75-87.
[14] RUTKOWSKI K., Zintegrowany łańcuch dostaw, Zintegrowany łańcuch dostaw. Doświadczenia globalne i polskie, K. Rutkowski (red), Warszawa, Oficyna Wydawnicza Szkoły Głównej Handlowej, 2000, 9-25.
[15] RUTKOWSKI K., Zarządzanie logistyczne dystrybucją towarów, Logistyka dystrybucji. Specyfika. Tendencje rozwojowe. Dobre praktyki, K. Rutkowski (red), Warszawa, Oficyna Wydawnicza Szkoły Głównej Handlowej, 2005, 55-110.
[16] RYDZYKOWSKI W., Usługi logistyczne, Poznań, Biblioteka Logistyka, 2007, 12-14.
[17] SOŁTYSIK M., Zarządzanie logistyczne, Katowice, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Karola Adamieckiego, 2003, 45-65.
[18] WITKOWSKI J., Zarządzanie łańcuchem dostaw. Koncepcje, procedury, doświadczenia, Warszawa, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, 2003, 12, 29-33.