Wpływ stresu socjalnego na układ odpornościowy u szczurów

Abstract

U większości zwierząt, w tym szczurów, podczas powstawania grupy, kolonii czy stada dochodzi do wykształcenia hierarchii socjalnej z wyraźnym rozróżnieniem zwierząt dominujących i podporządkowanych - submisywnych. Obok dobrze znanych różnic behawioralnych i neurohormonalnych, autorzy coraz częściej wskazują, że również reaktywność układu odpornościowego może być w znacznym stopniu determinowana pozycją socjalną osobnika. Celem doświadczeń było zweryfikowanie tej hipotezy i ocena indywidualnego zróżnicowania wpływu stresu socjalnego na układ odpornościowy u szczurów. Szczury umieszczono parami i na podstawie obserwacji ich zachowań podczas konfrontacji każdemu zwierzęciu przypisywano pozycję socjalna – dominację lub podporządkowanie. Krew pobrano szczurom w warunkach spoczynkowych (bezstresowych), a następnie po zakończeniu stresu socjalnego. W obydwu próbach krwi oznaczono ogólną liczbę leukocytów oraz ich populacji - limfocytów, granulocytów i monocytów, a także komórek NK, które stanowią podstawowy parametr oceny funkcjonowania układu odpornościowego. Otrzymane wyniki pokazują, że szczury dominujące i submisywne różnią się odpowiedzią układu odpornościowego na stres socjalny, przy czym reaktywność immunologiczna jest silniejsza u szczurów podporządkowanych.
Autorzy: Agnieszka MILEWCZYK, Marek ZIóŁKOWSKI, Beata KAMIŃSKA, Joanna MERTA, Monika ŚWIDERSKA, Monika WASZCZUK, Marcin WĘSIORA, Judyta ZABIELSKA, Marta ZAKRZEWSKA

1. WSTĘP I CEL PRACY

U większości zwierząt, w tym szczurów, w procesie formowania grupy, kolonii czy stada dochodzi do wykształcenia hierarchii socjalnej z wyraźnym rozróżnieniem zwierząt dominujących i podporządkowanych – submisywnych [7, 5, 13]. Jak wynika z licznych obserwacji, osobniki submisywne żyjące w grupie o ukształtowanej hierarchii socjalnej lub wielokrotnie pokonywane wykazują długotrwałe zahamowanie zachowań agresywnych [1, 6], zmniejszoną aktywność motoryczną [4], zmniejszoną inicjatywę nawiązywania kontaktów społecznych [8], osłabienie behawioru seksualnego [6], wzrost poziomu lęku [2], a także spadek masy ciała [14]. Wskazuje się ponadto, że zwierzęta dominujące oraz podporządkowane mogą wykazywać znaczne różnice odpowiedzi neurohormonalnej na różnego rodzaju stresory [9, 11, 12]. Coraz częściej autorzy zwracają uwagę, że również reaktywność układu odpornościowego może być w znacznym stopniu determinowana właśnie przez pozycję socjalną osobnika [3, 10]. Celem pracy była ocena wpływu stresu socjalnego (pozycji socjalnej) na układ odpornościowy. Reaktywność układu odpornościowego mierzona była za pomocą podstawowych parametrów, takich jak liczba leukocytów, limfocytów, granulocytów, monocytów oraz komórek NK (natural killer) i porównywana pomiędzy szczurami dominującymi i podporządkowanymi.