Wpływ składowisk odpadów na zimowanie ptaków na przykładzie składowiska odpadów komunalnych w Opolu cd.

3. Gatunki ptaków żerujące na składowisku odpdadów w opolu

Gatunki ptaków obserwowane na Miejskim Składowisku Odpadów Komunalnych w Opolu podzielone zostały na 2 grupy:
Pierwszą grupę stanowią ptaki, dla których niecka składowiska jest głównym żerowiskiem w okresie zimowym. Do tej grupy należą wszystkie gatunki mew, które się tam pojawiają, gawron i kawka.

3.1. Mewy

Na składowisku w Opolu regularnie pojawiają się 3 gatunki mew: Mewy z grupy argentatus : do niedawna był to jeden gatunek mewy, lecz jakiś czas temu wyodrębniono z tego 3 gatunki: mewę srebrzystą (Larus argentatus), mewę białogłową (Larus cachinnans) oraz mewę romańską (Larus michahelis). Żaden z tych trzech gatunków nie lęgnie się na terenie Opola – najbliższa kolonia znajduje się na Zb. Kozielno w woj. Dolnośląskim. Możemy zaobserwować za to pojedyncze osobniki nielęgowe. Mewy z tej grupy przebywają przez całą zimę na terenie Opola, nocując na pobliskich kamieniołomach. Na składowisku stanowią najmniej liczną grupę mew (100-200 os)

Regularnie jesienią (głównie w listopadzie) możemy też zaobserwować pojedyncze młode mewy żółtonogie (Larus fuscus) . Są to głównie ptaki przelotne – zimowanie tego gatunku w Polsce należy do rzadkości. Trybem życia gatunek ten przypomina poprzednie.

Mewa pospolita (Larus canus) – gatunek lęgowy na terenie Opola w ilości kilku par. W okresie zimowym przelotne i zimujące ptaki nocują wspólnie z innymi mewami na zalanych kamieniołomach i także przylatują żerować na składowisko. Stanowią one ponad 50% populacji tamtejszych mew.

Trzecim gatunkiem mewy, który regularnie żeruje na Miejskim Składowisku Odpadów jest śmieszka (Larus ridibundus). Ptaki te można obserwować w Opolu przez cały rok. Wiosną przesiadują w 2 koloniach lęgowych położonych na terenie pobliskich kamieniołomów. Jedna z tych kolonii liczy ok. 100 par, a druga ok. 50 par. W okresie jesienno-zimowym część śmieszek przebywa w centrum miasta nad Odrą, a część wspólnie z mewami pospolitymi i srebrzystymi żeruje na składowisku odpadów, gdzie ich ilość waha się od kilkudziesięciu do ok. 200 osobników.

Kolejnym gatunkiem mewy pojawiającym się na składowisku jest mewa czarnogłowa (Larus melanocephalus). Ptaki te zakładaja gniazda w koloniach śmieszek, lecz jak dotąd nie stwierdzono ich lęgów na terenie Opola. Obserwacje młodych ptaków żerujących wraz z innymi mewami na terenie niecki składowiska miały miejsce na przełomie lata i jesieni.

3.2. Krukowate

Do ptaków z rodziny krukowatych, regularnie pojawiających się na składowisku odpadów należą: gawron (Corvus frugilegus) oraz kawka (Corvus monedula). Ptaki te regularnie gniazdują na terenie Opola, natomiast w okresie zimowym przylatują wielotysięczne ich stada z północy Europy. Podczas zimowych kontroli składowiska ptaki te występowały w liczbie od 100 do ponad 1000 osobników. Trudno jest oszacować ile ich dokładnie tam żeruje ze względu na dużą fluktuację tej populacji.

4. Metody badań

Kontrole były prowadzone co tydzień od przez ok. 4 miesiące w okresie zimowym. Każda wizyta na składowisku miała miejsce w godzinach porannych lub przedpołudniowych. Ze względu na trudności w liczeniu ich liczba została podana z dokładnością do 10.

Stałymi bywalcami składowiska było ok. 700 mew i tyleż samo krukowatych. Zmiany liczebności przedstawione w tabeli wynikają z różnych godzin kontroli. Ptaki przylatywały na składowisko o świcie, po czym po ok. godzinie intensywnego żerowania odlatywały – mewy na pobliskie kamieniołomy, a krukowate na pola. Żerowanie ptaków na składowisku zależy od częstości wysypywania odpadów – z reguły w tygodniu więcej ich się tam pojawia niż podczas dni wolnych. Podczas kontroli w dniu 16.02 ptaki w ogólne tam nie siadały, ponieważ składowisko było zamknięte. Strategia żerowania mew i krukowatych na składowisku odpadów jest jednak niedostatecznie poznana.

5. Wnioski

Jak widać składowisko odpadów jest ważnym miejscem dla zimujących ptaków, a w szczególności dla mew i krukowatych, które znajdują pożywienie w zmieszanych odpadach komunalnych. Do tak licznego występowania ptaków na składowisku przyczyniły się 2 główne czynniki:
bliskość dwóch zalanych kamieniołomów, będących noclegowiskiem oraz także żerowiskiem dla mew
niewielka odległość od noclegowiska gawronów, położonego w Parku Nadodrzańskim w Opolu.

Dzięki takiemu położeniu wiele ptaków (a w szczególności mewy) rezygnuje z odlotu do ciepłych krajów.

Autor: Michał LESZCZYŃSKI

LITERATURA

[1] http://www.zaklad-komunalny.pl/, 5 marca 2008