Wymogiem współczesnej produkcji nawozów jest dbanie o należyty i optymalny dla środowiska dobór składników. Ważne jest, aby stosowane w nich związki kompleksowe nie wywoływały trwałych zanieczyszczeń w glebie, wodzie czy atmosferze. Jak wskazują badania, dotychczas stosowane chelatory takie jak EDTA i DTPA nie spełniają podstawowych zasad ochrony środowiska. Ich odporność na biodegradację sprawiła, iż zaczęto poszukiwać nowych związków, równie lub nawet bardziej skutecznych od nich, ale przede wszystkim odznaczających się szybkim i efektywnym rozkładem przez mikroorganizmy. Duże nadzieje wiąże się z kwasem [S,S]-etylenodiaminodibursztynowym, który ulega biodegradacji w tak dużym stopniu, że kwalifikuje się go do związków całkowicie rozkładalnych [1].
Autorzy: Marta HUCULAK, Magdalena BOROWIEC, Krystyna HOFFMANN, Józef HOFFMANN
LITERATURA
[1] BOROWIEC M., HOFFMANN J., Biodegradation of fertilizer micronutrient chelating compounds, Pol. J. Chem. Tech., 2006, 3, 9-11.
[2] Departament of health and human services. Radiation emergencies. Diethylenetriamine pentaacetate (DTPA), USA, 2006.
[3] DIXON N., EDDS a Readily Biodegradable Chelant that can directly replace EDTA and phosphonates, UK Awards for Green Chemical Technology, Octel Performance Chemicals, 2002.
[4] EDTA na cenzurowanym, Przem Chem., 1998, 7, 279-280.
[5] EGLI T., Biodegradation of Metal-Complexing Aminopolycarboxylic Acids, J. Biosci. Bioeng., 2001, 2, 89-97.
[6] FOTYMA M., MERCIK S., Chemia rolna, Warszawa, PWN, 1992.
[7] GORLACH E., MAZUR T., Chemia rolna, Warszawa, PWN, 2001.
[8] HINCK M.L., FERGUSON J., PUHAAKKA J., Resistance of EDTA and DTPA to aerobic biodegradation, Wat. Sci. Tech., 1997, 2-3, 25-31.
[9] HOFFMANN J., Biodegradowalność pomocniczych środków chemicznych stosowanych w produkcji nawozów płynnych, Pr. Nauk. Pol. Szczecińskiej, 1998, 547, 102-106.
[10] HOFFMANN J., HOFFMANN K., Biodegradowalność substancji kompleksujących mikroelementy nawozowe, III Kongres Technologii Chemicznej, Mat. Kongres., Gliwice, 2000.
[11] HOFFMANN J., HOFFMANN K., GóRECKA H., Chelaty mikronawozowe w roztworach zawierających makroskładniki nawozowe, Zesz. Probl. Post. Nauk. Rol., 2004, 502, 791-795.
[12] METSARINNE S., RANTANEN P., AKSELA R., TUHKANEN T., Biological and photochemical degradation rates of dietylenetriaminepentaacetic acid (DTPA) in the presence and absence of Fe(III), Chemosphere, 2004, 55, 379-388.
[13] NORTEMANN B., Biodegradation of EDTA, Appl. Microbiol. Biotechnol., 1999, 55, 751-759.
[14] OVIEDO C., RODRIGUEZ J., EDTA: The chelating agent under environmental scrutiny, Quim. Nova, 2003, 6, 901-905.
[15] SATROUTDINOV A.D., DEDYUGHINA E.G., CHISTYAKOVA T.I., MINKEVICH I.G., EROSHIN V.K., EGLI T., Bacterial degradation of EDTA, Microbiology, 2005, 1, 8-11.
[16] SYKORA V., PITTER P., BITTNEROVA I., LEDERER T., Biodegrability of ethylenediaminer based complexing agents, Wat. Res., 2001, 8, 2010–2016.
[17] TANDY S., AMMANN V., SCHULIN R., NOWACK V., Biodegradation and speciation of residual SS-ethylenediaminedisuccinic acid (EDDS) in soil solution left after soil washing, Environ. Pollut., 2006, 142, 191-199.